Respi4Doctors is een digitaal platform waarop AstraZeneca informatie en diensten omtrent de behandeling van respiratoire aandoeningen aanbiedt.

Publications

In dit onderdeel worden recente wetenschappelijke publicaties beschreven.

The morning is the most troublesome part of the day1 for many COPD patients and morning symptoms impact the patients' ability to carry out their morning routine. Dr. Peché (President of BVP/SBP) discusses this dimension of COPD and the impact on the clinical practice based on a recent publication in The European Respiratory Review.

  

Obv een artikel verschenen in ‘De Medische Referentie’*

 

De medische referentie: Ochtendsymptomen worden bij COPD-patiënten waargenomen in alle ziektestadia. Is dit ook uw ervaring in de klinische praktijk?

Dr. Rudi Peché: Absoluut bij meer dan 50% van de COPD-patiënten die ik in de dagelijkse praktijk zie – en dit in alle verschillende ziektestadia – zijn de ochtendsymptomen het meest hinderlijk. De patiënten rapporteren deze symptomen niet altijd spontaan, maar tijdens een gesprek met de patiënt en door heel gericht vragen te stellen, komen de symptomen duidelijk naar voren.

Persoonlijk vind ik dat er een onderscheid gemaakt moet worden tussen de symptomen bij het ontwaken zelf en de symptomen bij de eerste ochtendactiviteiten (o.a. zich wassen; zich aankleden; naar het toilet gaan; het ontbijt klaarmaken). Al deze ochtendactiviteiten lijken voor een gezond persoon eenvoudig, maar voor vele COPD-patiënten vormen ze reeds een reële en zware inspanning. De symptomen die bij ontwaken van een COPD-patiënt optreden, zijn meestal hoesten en het ophoesten van slijmen. Het merendeel van de COPD-patiënten zijn oudere volwassenen die reeds geruime tijd kampen met hun aandoening. Paradoxaal genoeg vinden vele van deze patiënten hun symptomen normaal. Daarom ook dat het van cruciaal belang is dat je als arts actief peilt naar de symptomen en naar de moeilijkheden die de patiënten ondervinden bij de activiteiten ’s ochtends, overdag, ’s avonds en bij het slapen. In de praktijk zal ik op een systematische wijze peilen naar de COPD-symptomen.

Belangrijk is ook om na te gaan of de patiënt bepaalde activiteiten – bijvoorbeeld het nemen van een douche of zich aankleden – uitstelt omdat hij te kortademig is. Daarom vraag ik ook altijd specifiek naar het tijdstip waarop de symptomen aanwezig zijn.

De medische referentie: Welke ochtendsymptomen zijn het gemakkelijkst te herkennen en hoe kan je als arts op een systematische wijze deze symptomen opsporen?

Dr. Rudi Peché: De meest frequent gerapporteerde ochtendsymptomen zijn hoesten, expectoratie en kortademigheid. Deze symptomen kunnen zowel spontaan optreden als na inspanning. Spijtig genoeg ontbreekt het ons aan een gevalideerde vragenlijst voor deze ochtendsymptomen. De MMRC-vragenlijst (Modified Medical Research Council Dyspnea Scale) geeft wel een beeld van de COPD-symptomen, maar is helemaal niet specifiek opgesteld om de ochtendsymptomen te herkennen.

De medische referentie: Op welke wijze kunnen we, bij de optimale behandeling van COPD-patiënten, rekening houden met de impact van ochtendsymptomen op de fysieke activiteiten overdag?

Dr. Rudi Peché: Het is heel belangrijk om de patiënt uit te leggen dat COPD een chronische aandoening is, maar dat het lijden aan COPD helemaal niet betekent dat hij of zij fysiek niet meer actief kan zijn. Integendeel, het onderhouden van voldoende fysieke activiteit is ook voor een COPD-patiënt van het allergrootste belang. We kunnen aan onze COPD-patiënten niet genoeg beklemtonen dat fysieke activiteiten mogelijk zijn mits voldoende oefening. Er moet steeds een evenwicht nagestreefd worden tussen de medicamenteuze aanpak van de ziekte en voldoende fysieke activiteit. Vaak zal de patiënt weerstand bieden en stellen dat hij of zij geen fysieke activiteiten meer kan uitvoeren. Voldoende overtuigingskracht en het zoeken naar haalbare fysieke activiteiten die dagelijks herhaald en gecontroleerd kunnen worden, moeten daarom worden voorgesteld. Samen met de hulp van de kinesist of met de hulp van de medewerkers van het revalidatiecentrum slagen we er in ons centrum in om het merendeel van onze COPD-patiënten te mobiliseren. Mijn ervaring is dat voor veel COPD-patiënten die al jaren niet meer bewegen, het gebruik van een hometrainer de meest doeltreffende stap is om geleidelijk aan weer fysiek actief te worden. Het combineren van fysieke activiteit en een medicamenteuze therapie start best in het vroegste stadium van COPD. Bij verder gevorderde ziekte is het opstarten en onderhouden van fysieke activiteiten veel arbeidsintensiever en moeilijker voor zowel de zorgverlener als de patiënt.

De medische referentie: Dr. Amanda van Buul stelt in haar literatuuroverzicht dat met de juiste therapeutische aanpak de ochtendsymptomen en de negatieve impact op de fysieke activiteit kan bestreden worden. Hoe kan dit effect verklaard worden en wat is uw ervaring in de dagelijkse praktijk?

Dr. Rudi Peché: Bij de farmacologische behandeling – ik denk dan specifiek aan moet je natuurlijk onderscheid maken tussen een eenmaal en tweemaal daagse behandeling. Mijn persoonlijke ervaring is dat veel patiënten niet altijd spontaan hun medicatie ‘s morgens bij het ontwaken nemen. In de praktijk hoor ik van veel COPD-patiënten dat ze hun ochtendmedicatie pas om 9 of om 10 uur nemen. Het voordeel van COPD-medicatie die zowel ’s morgens als ’s avonds moet worden ingenomen, is dat de patiënt ’s ochtends nog het therapeutische effect ondervindt van de medicatie die ’s avonds is genomen. Uiteraard moet de ochtenddosis in principe altijd zo vroeg mogelijk genomen worden, maar mijn ervaring leerde me dat niet alle COPD-patiënten dit doen. In klinisch onderzoek werd bovendien aangetoond dat de COPD-patiënten met een tweemaal daagse dosis van een vaste LABA/LAMA combinatie, in dit geval met aclidinium/ formoterol, hun activiteiten in de ochtend veel beter kunnen uitvoeren en significant minder symptomen ondervinden dan met een monotherapie van één van beide componenten.

* De Medische Referentie, nr 4 april/mei 2017

Referentie:

1. Partridge et al., Curr Med Res Opin 2009;25:2043-2048 

  

The morning is the most troublesome part of the day1 for many COPD patients and morning symptoms impact the patients' ability to carry out their morning routine. This slidekit provides more details on a recent publication in The European Respiratory Review on this topic.

Preview

Scroll here

Referentie:

1. Partridge et al., Curr Med Res Opin 2009;25:2043-2048

Association between Morning Symptoms and Physical Activity in COPD: a systematic review.

van Buul et al. - Eur Respir Rev. 2017

Background
  • Morning symptoms are common in COPD. Many COPD patients consider the morning as the most troublesome part of the day, in which they experience more symptoms and physical activity limitations.
  • Despite the large impact of morning symptoms on activities and quality of life, morning symptoms are not a focus of current treatment guidelines and have not been mentioned in the official European Respiratory Society Statement on physical activity in COPD.
  • This literature review aims to further investigate the impact of morning symptoms on COPD patients and especially on physical activity.
Methods
  • This publication is the result of an electronic literature search in PubMed, Embase, Web of Science, Cochrane, CINAHL and PsycINFO. The search was performed on October 27th, 2015. There was no limitation on the date of publication.
  • All types of COPD studies were included, except meeting abstracts, reviews and articles from non-peer-reviewed journals. Studies were excluded when the predefined outcomes did not comprise either morning symptoms or physical activity. The quality of the studies was evaluated using the STROBE and CONSORT checklist.
  • The search identified 390 articles. After removing duplicates, 195 individual articles remained. After screening titles, 117 articles were considered relevant. After reading abstracts, 32 articles remained. After full read, 24 articles were excluded. 8 remaining studies were included in the systematic review.
Results

Morning symptoms

  • When analysing all COPD patients, the percentage of morning symptoms varied between 39.8 and 94.4%. The most common morning symptoms were cough, sputum production and shortness of breath. In symptomatic severe and very severe COPD patients, it was found that the morning was the worst time of the day for the symptom sputum production (in 70.9-87.2%), for cough (in 60.1-72.6%) and for shortness of breath (in 45.4-85.1%).
  • Morning symptoms could be detected across all stages of disease. Mostly, patients do not experience solely morning symptoms, but might experience daytime and night-time problems as well.

Association between morning symptoms and physical activity

  • All studies showed that COPD patients who experience morning symptoms also report a negative impact on physical activity. When analysing all COPD patients, 37-90.6% of patients experienced physical activity limitations that were associated with morning symptoms.
  • Most mentioned limited activities were getting up, taking a shower and dressing. Half of the patients reported to have made changes to their morning routines because of morning symptoms. Patients’ core coping strategies were doing things slowly and taking more breaks.

Treatment to improve activity limitations that are associated with morning symptoms

  • It was found that improvement in the ability to perform morning activities is one of the patient’s expectations of treatment. Nevertheless, patients reported that physicians were unlikely to ask about morning symptoms and the ability to perform morning activities.
  • In a pooled analysis study, there was a significant improvement of early morning symptom severity after treatment with the fixed combination aclidinium/formoterol versus mono-components. In the same study, the fixed combination of aclidinium and formoterol significantly improved limitation of early-morning activities due to morning symptoms when compared with aclidinium and formoterol alone (p<0.05).
Conclusions
  • Across all disease stages, COPD patients experience morning symptoms that are negatively associated with physical activity.
  • This suggests that physicians should include the evaluation of morning symptoms in their clinical assessment and they should include the control of morning symptoms as a goal of treatment.

Reference:
van Buul et al., Eur Respir Rev. 2017; 26: 160033. Doi: 10.1183/16000617.0033-2016

NS Approval ID XL-1013-RD05/2017-WEB


Morning symptoms and physical activity